بررسی 9 تا از مهم ترین علائم خرابی لاستیک خودرو + 6 علت بروز آن

از مهم‌ترین علائم خرابی لاستیک ماشین می‌توانیم به سایش نامتعادل لاستیک‌ها، لرزش فرمان خودرو، کاهش عمق آج لاستیک، ایجاد تورم و برآمدگی روی دیواره‌ی لاستیک و مشاهده‌ی ترک‌های عمیق روی لاستیک اشاره کنیم. سلامت لاستیک‌های خودرو با امنیت جانی سرنشینان و کیفیت و راحتی رانندگی گره خورده است. اگر لاستیک‌های خودرو را به موقع تعویض نکنید، ممکن است خسارت‌های جانی و مالی زیادی را متحمل شوید. در ادامه درباره‌ی مهم‌ترین علائم خرابی لاستیک خودرو صحبت می‌کنیم.

مهم‌ترین علائم خرابی لاستیک خودرو چیست؟

اگر به موقع لاستیک‌های ماشین را تعویض نکنید، خرابی لاستیک‌ها ممکن است به سیستم تعلیق خودرو فشار وارد کرده و باعث آسیب دیدن جلوبندی خودرو شود. به‌علاوه لاستیک‌هایی که دچار ساییدگی شده باشند، در ترمزگیری هم عملکرد مناسبی ندارند و خطر از دست دادن کنترل ماشین را افزایش می‌دهند. در جدول زیر مهم‌ترین نشانه‌های خرابی لاستیک ماشین و میزان درجه‌ی اهمیت آن‌ها را مشاهده می‌کنید.

در ادامه درباره‌ی هرکدام از این فاکتورها بیشتر توضیح می‌دهیم.

1. تورم و برآمدگی دیواره‌های لاستیک

تورم لاستیک مهم‌ترین نشانه‌ی خرابی است. این نشانه را می‌توانید با یک بررسی ظاهری نیز متوجه شوید. ساختار داخلی لاستیک‌ها از الیاف درهم تنیده‌ی پلیمری و رشته‌های فولادی ساخته شده است. اگر به لاستیک ضربه‌ی شدیدی وارد شود؛ یا اینکه وزن کلی خودرو و بار آن بیشتر از حد شاخص بار استاندارد لاستیک‌ها باشد، ممکن است این الیاف درهم تنیده در بخشی از ساختار داخلی پاره شوند. وقتی چنین اتفاقی رخ می‌دهد، هوای پرفشار داخل تایر به لایه‌ی نازک بیرونی فشار وارد کرده و باعث ایجاد تورم و برآمدگی می‌شود.

 در صورتی که بدنه و یا سطح لاستیک بیش از حد متورم شود، این موضوع نشان‌دهنده خرابی لاستیک است. چنین لاستیک‌هایی در سرعت‌های بالا، حمل بار یا ترمزگیری‌های سریع ممکن است مقاومت خودشان را از دست بدهند و دچار ترکیدگی ناگهانی شوند.

اگر بدنه یا دیواره‌ی لاستیک متورم شده است، باید در اسرع وقت آن را تعویض کنید. نکته مهم اینکه از رانندگی پر شتاب با چنین لاستیک‌هایی نیز باید خودداری کنید.

2. صاف شدن آج لاستیک و رسیدن به حد شاخص سایش

وظیفه‌ی اصلی گل لاستیک یا همان آج، افزایش چسبندگی لاستیک به سطح زمین و پمپاژ آب باران از زیر تایر است. طبق استانداردهای بین‌المللی شاخص سایش لاستیک‌ها 1.6 میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود. اگر عمق آج لاستیک‌ها به کمتر از این عدد برسد، لاستیک توانایی تخلیه آب و گل‌ولای را از دست می‌دهد. به‌علاوه سطح تماس و میزان چسبندگی لاستیک به سطح زمین نیز به‌شدت افت کرده و مسافت ترمزگیری خودرو افزایش می‌یابد. به همین دلیل وقتی عمق آج لاستیک به کمتر از 1.6 میلی‌متر می‌رسد، لازم است آن را تعویض کنید.

3. ترک خوردن دیواره‌ها و بدنه لاستیک

تایرها با استفاده از ترکیبات پلیمری طبیعی و مصنوعی تولید می‌شوند. برای حفاظت از خاصیت ارتجاعی این مواد پلیمری هم از ترکیبات شیمیایی استفاده شده است. این ترکیبات شیمیایی محافظ به دلیل قرار گرفتن در معرض نور خورشید، شست‌وشو با شوینده‌های نامناسب، تغییرات دمایی و گذر زمان خاصیت خودشان را از دست می‌دهند.

نتیجه‌ی چنین اتفاقی خشکی و از بین رفتن حالت ارتجاعی لاستیک است که باعث ایجاد ترک‌ در دیواره‌ها و بدنه‌ی لاستیک می‌شود. خشکی لاستیک مهم‌ترین دلیل ترکیدگی ناگهانی در سرعت‌های بالا است. چنین لاستیک‌هایی توانایی تحمل تنش‌های بیرونی را ندارند و انعطاف‌پذیری خودشان را از دست می‌دهند. درنتیجه ممکن است الیاف و رشته‌های داخلی آن‌ها پاره شده و آسیب ببینند. بهتر است لاستیک‌هایی که ترک خورده‌اند را در اسرع وقت تعویض کنید. برای خرید انواع لاستیک خارجی می‌توانید از مشاوران رینوتیک کمک بگیرید.

4. گذشتن تاریخ مصرف لاستیک

ساختار شیمیایی لاستیک‌ها و ترکیبات پلیمری آن به‌مرور زمان اکسید شده و کیفیت و کارایی خودشان را از دست می‌دهند. حتی اگر از لاستیک استفاده هم نشود، وقتی تاریخ انقضای آن می‌گذرد، احتمال آسیب‌دیدگی‌اش افزایش می‌یابد. کارشناسان صنعت لاستیک معتقدند عمر مفید هر لاستیک 5 یا 6 سال است. حتی اگر از لاستیک استفاده نشده باشد و آج‌های آن هم سالم باشند، چنین لاستیک‌هایی خاصیت چسبندگی و انعطاف‌پذیری خودشان را از دست می‌دهند. به همین دلیل ممکن است در اثر تنش‌های بیرونی دچار ترکیدگی شوند.

تاریخ انقضای لاستیک چه زمانی است؟

برای محاسبه‌ی تاریخ انقضای لاستیک‌ها باید تاریخ تولید لاستیک را از روی دیواره‌ی جانبی آن بخوانید. روی دیواره جانبی لاستیک کدی با عنوان DOT نوشته شده که یک عدد 4 رقمی است. 2 عدد اول این کد هفته تولید لاستیک و دو عدد بعدی سال تولید لاستیک را نشان می‌دهد. برای مثال اگر روی لاستیک کد 3225 نوشته شده باشد، این یعنی لاستیک در سال 2025 و در هفته‌ی سی و دوم سال تولید شده است.

حالا برای محاسبه تاریخ انقضای لاستیک باید به همین سال تولید 5 تا 6 سال اضافه کنید. برای مثال تاریخ انقضای لاستیک فوق حدوداً بین 2030 تا 2031 است.

5. سایش نامتعادل لاستیک‌ها؛ رایج‌ترین نشانه خرابی

سایش نامتعادل، یکی از رایج‌ترین علائم خرابی لاستیک خودرو است؛ دلیل اصلی سایش نامتقارن لاستیک‌ها، تنظیم نبودن فشار هوای لاستیک است. در صورتی که فشار هوا در یک یا چند لاستیک بسیار بالا یا پایین باشد، سطح تماس لاستیک‌ با جاده در بخش‌های مختلف متفاوت بوده و درنتیجه بخش‌هایی از لاستیک بیشتر آسیب می‌بینند. این مشکل باعث کاهش عمر مفید لاستیک‌ها می‌شود. از روی نوع سایش لاستیک می‌توانید دلیل وقوع آن را متوجه شوید.

• سایش وسط آج: این شکل از سایش نشان ‌دهنده فشار باد بیش از حد لاستیک است؛ وقتی فشار باد بیشتر از حد استاندارد باشد، باعث می‌شود فقط مرکز تایر با جاده درگیر شده و درنتیجه بیشتر دچار ساییدگی شود.
• سایش لبه‌های بیرونی: اگر سایش لاستیک‌ بیشتر در بخش لبه‌های بیرونی اتفاق می‌افتد، نشانه کم‌ باد بودن لاستیک است. این مشکل سنگینی خودرو را روی شانه لاستیک‌ها می‌اندازد و باعث ساییدگی این بخش‌ها می‌شود.
• سایش یک‌طرفه (تیز شدن آج‌ها): چنین مشکلی به دلیل خطای شدید در زوایای کمبر و تو (Toe) در سیستم جلوبندی خودرو است. این مشکل باعث می‌شود تا لاستیک با زاویه‌ی غلطی روی آسفالت حرکت کند.

6. لرزش فرمان

لرزش فرمان یکی دیگر از علائم خرابی لاستیک خودرو است  در صورتی که فرمان خودرو شروع به لرزش کند، ممکن است کنترل  خودرو را روی جاده‌ها از دست بدهید. دلیل این لرزش‌‌‌ها معمولاً سایش زیاد و عدم چسبندگی لاستیک به سطح جاده است. لرزش فرمان به خاطر عدم توزیع یکنواخت وزن روی مجموع رینگ و لاستیک‌های خودرو است.

چنین مشکلی می‌تواند به رینگ و لاستیک آسیب بزند. تاب برداشتن لبه‌های رنگ . تغییر فرم لاستیک خودرو از مهم‌ترین علائم خرابی لاستیک‌ها و لرزش فرمان محسوب می‌شود. با رسیدگی به وضعیت لاستیک‌ها می‌توانید از چنین مشکلی جلوگیری کنید.

7. صداهای غیرعادی خودرو

صداهای غیرعادی نیز ممکن است از علائم خرابی لاستیک ماشین باشد. در صورتی که لاستیک‌های خودرو صداهای غیرطبیعی مانند صدای بوق، صدای چرخش یا صدای ترکیدن ایجاد کنند، باید به آن‌ها ویژه‌تر توجه کرد. این صداها ممکن است نشان دهنده ترکیدگی، سایش زیاد یا دیگر علائم خرابی در لاستیک باشد.

8. عدم تعادل خودرو

در صورتی که خودرو شروع به لغزش، لرزش یا تکانه‌های غیرعادی کند، ممکن است علت اصلی خرابی لاستیک‌ها باشد. در این حالت باید لاستیک‌های خودرو مورد بررسی قرار گیرد.

9. کم شدن فشار باد به‌صورت مداوم

مهم‌ترین نشانه‌ی خرابی رینگ و لاستیک‌های خودرو افت تدریجی فشار باد است. این اتفاق لزوماً به دلیل سوراخ شدن لاستیک با میخ و اشیاء بیرونی رخ نمی‌دهد. مشکلات دیگری مثل زنگ‌زدگی، رسوب گرفتن و تاب برداشتن لبه‌های رینگ هم از دیگر دلایل کاهش باد مستمر یک لاستیک است. رانندگی مداوم با لاستیکی که دچار چنین مشکل است، توصیه نمی‌شود.

علت خرابی لاستیک خودرو چیست؟

در بخش اول مقاله درباره‌ی علائم خرابی لاستیک ماشین صحبت کردیم؛ ولی چه اتفاقی رخ می‌دهد که لاستیک‌ها زودتر از موعد خراب می‌شوند و به طول عمر پیش‌بینی شده برای آن‌ها نمی‌رسند؟ از جمله مهم‌ترین دلایل خرابی لاستیک‌ها می‌توانیم به نکات زیر اشاره کنیم.

• رانندگی با فشار باد نامناسب: کم‌بادی باعث می‌شود سطح تماس تایر با جاده افزایش یابد که نتیجه آن، بالا رفتن شدید دمای داخلی لاستیک و آسیب به دیواره‌ها است. از طرف دیگر پرباد بودن لاستیک هم ممکن است مشکل‌ساز شود؛ زیرا در این صورت فقط بخش مرکزی الگوی آج با آسفالت درگیر می‌شود. این اتفاق علاوه بر سایش سریع آج‌های وسط لاستیک، کوبش سیستم تعلیق را نیز به همراه دارد.
• نادیده گرفتن فشار بار: هر لاستیک براساس ساختار مهندسی و مواد سازنده‌ای که دارد، می‌تواند میزان بار مشخصی را تحمل کند. این مقدار با عدد شاخص بار بیان می‌شود. اگر میزان وزنی که لاستیک تحمل می‌کند از این شاخص بالاتر برود، باعث صدمه دیدنش می‌شود.
• مشکلات سیستم تعلیق: حتی اگر بهترین لاستیک را هم بخرید، اگر سیستم تعلیق خودرو مشکل داشته باشد و زوایای چرخ‌ها درست نباشد، خیلی زود نابود می‌شود. این مشکل باعث می‌شود تا لاستیک‌ها به جای غلتیدن صاف با زاویه روی آسفالت کشیده شوند. درنتیجه لبه‌های داخلی آن‌ها آسیب ببیند.
• انتخاب رینگ و لاستیک اشتباه: در خرید رینگ و لاستیک باید طبق استانداردها عمل کنید. انتخاب سایز لاستیک اهمیت زیادی دارد. رینگ و لاستیک‌های سایز بزرگ ممکن است باعث سایش دیواره لاستیک با گلگیر یا قطعات داخلی سیستم تعلیق شود.
• عادات غلط رانندگی: ترمزگیری ناگهانی، تیک آف کشیدن، عبور با سرعت بالا از روی دست‌انداز یا سرعت‌گیرها و موارد مشابه به لاستیک یک شوک بیرونی می‌دهد. برخورد لاستیک با لبه‌های جدول نیز ممکن است باعث پارگی لاستیک شود.
• عدم جابه‌جایی ضربدری: در اغلب خودروهای داخلی و خارجی فشاری که به لاستیک‌های جلو وارد می‌شود، بیشتر است. به همین دلیل لاستیک‌های جلو زودتر از لاستیک‌های عقب ساییده می‌شوند. برای جلوگیری از این مشکل لازم است لاستیک‌های خودرو را هر 10 تا 15 هزار کیلومتر به‌صورت ضربدری تعویض کنید.

سخن آخر

تعویض به موقع لاستیک‌ها ایمنی خودرو را افزایش می‌دهد. فراموش نکنید ترکیدن لاستیک در حرکت خطرات زیادی را به همراه دارد. در این مقاله درباره‌ی مهم‌ترین علائم خرابی لاستیک ماشین و دلایل خرابی لاستیک‌ها صحبت کردیم. اگر سوال دیگری داشتید، در کامنت‌ها پاسخگوی شما هستیم.

سوالات متداول

علائم خرابی لاستیک جلو ماشین چیست؟

وظیفه‌ی فرمان‌پذیری، تحمل وزن موتور خودرو و فشار ترمزگیری بیشتر روی لاستیک‌های جلو است. به همین دلیل تایرهای جلویی همیشه زودتر فرسوده می‌شوند. لرزش فرمان، انحراف یا کشیده شدن ماشین به یک سمت، سایش لبه‌های بیرونی لاستیک و سنگین شدن فرمان از مهم‌ترین علائم فرسودگی لاستیک‌های جلو هستند.

علائم خرابی لاستیک عقب ماشین چیست؟

لاستیک‌های عقب بیشتر نقش تثبیت‌کنندگی تعادل خودرو را برعهده دارند. لرزش اتاق و صندلی‌ها، احساس سر خوردن عقب ماشین در پیچ‌ها و صدای هوم و هوم از عقب خودرو مهم‌ترین علائم فرسودگی لاستیک‌های عقب هستند.

اگر 1 جفت لاستیک نو خریدم، آن‌ها را روی چرخ‌های جلویی بیندازم یا عقبی؟

طبق توصیه‌ی مهندسان صنعت لاستیک، بهتر است لاستیک‌های نو را روی چرخ‌های عقب بیندازید و نه جلو! خصوصاً اگر قرار است در جاده‌های بارانی و خیس رانندگی کنید. چرا؟ چون وقتی آج لاستیک‌های جلو بلندتر باشند، موقع ترمزگیری در مسیرهای خیس اگرچه لاستیک‌های جلو چسبندگی خوبی دارند و خودرو را متوقف می‌کنند؛ ولی ممکن است لاستیک‌های عقبی به خاطر چسبندگی کمتر لیز بخورند و باعث چرخش خودرو به دور خودش شوند. در حالی که اگر لاستیک‌های قدیمی را روی چرخ‌های جلو بیندازید، به طور غریزی راننده موقع لیز خوردن پایش را از روی گاز برمی‌دارد و ترمز می‌گیرد. این کار سرعت لاستیک‌های جلو را کم می‌کند. از طرفی لاستیک‌های عقب هم پایداری خودشان را حفظ می‌کنند و جلوی چپ کردن خودرو را می‌گیرند.